El Fondo Pampillón: la memoria sonora de la Galicia emigrante
DOI:
https://doi.org/10.3989/ceg.2025.138.571Palabras clave:
Segundo Pampillón, Buenos Aires, Galicia, emigración, radio, Consello da Cultura Galega, Bos AiresResumen
Segundo Pampillón forma parte de ese abundante grupo de gallegos que se vio forzado a exiliarse en Argentina tras el inicio de la Guerra Civil. Su relevancia en el plano político, su militancia activa en la colectividad gallega en Buenos Aires y su faceta como “hombre de radio” lo definen como un protagonista de ese contexto hispano-argentino de mediados del siglo XX. Este artículo recoge una revisión general sobre la colección de grabaciones que Segundo Pampillón acumuló durante su vida y representa un ejemplo de las prácticas de escucha, prácticas de grabación no comerciales y, sobre todo, una “foto fija” sonora de la colectividad gallega en el contexto bonaerense. Finalmente, profundiza en algunos ejemplos relevantes de la dimensión transnacional del repertorio contenido en esta colección de bobinas abiertas.
[gl] Segundo Pampillón forma parte dese abundante grupo de galegos que se viu forzado a exiliarse en Arxentina tralo inicio da Guerra Civil. A súa relevancia no plano político, a súa militancia activa na colectividade galega en Bos Aires e a súa faceta como “home de radio” defíneno como un protagonista dese contexto hispano-arxentino de mediados do século XX. Este artigo recolle unha revisión xeral sobre a colección de gravacións que Segundo Pampillón acumulou durante a súa vida e representa un exemplo das prácticas de escoita, prácticas de gravación non comerciais e, sobre todo, unha “foto fixa” sonora da colectividade galega no contexto bonaerense. Finalmente, profunda nalgúns exemplos relevantes da dimensión transnacional do repertorio contido nesta colección de bobinas abertas.
Descargas
Citas
Ares Espiño, Javier, y Lorenzo Vizcaíno, María del Carmen, 100 anos de Carlos López García-Picos. Coñece máis sobre a obra Sindy, A. 31. [en línea], disponible en <http://consellodacultura.gal/especiais/centenario-de-garcia-picos/index.php?fbclid=IwAR1ejB_b5AvL8wS7qFegk5d05REUecZTU6Vh7eNR76smZLWsaosvhSm1-uI> [Consulta: 26/12/2022].
Cantal Mariño, José Antonio, Antonio Iglesias Vilarelle: Obra musical y legado intelectual, tesis doctoral inédita, Vigo, Universidad de Vigo, 2015 [en línea], disponible en <http://hdl.handle.net/11093/1512> [Consulta: 26/12/2022].
“Consello da Cultura Galega, Hemeroteca dixital [en línea]”, con “Hemeroteca dixital” en cursiva.
Consello da Cultura Galega, Ourense, as súas terras e xentes. Xantar homenaxe do Día de Galicia. Centro ourensán, Bos Aires, 26 de xullo de 1959 [en línea], disponible en <http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=2897> [Consulta: 23/11/2022].
Ledesma Fernández de Castillejo, Beatriz, Federico Fernández de Castillejo y Clara Campoamor: aportación literaria del exilio español en Argentina, tesis doctoral inédita, Madrid, Universidad Autónoma de Madrid, 2017 [en línea], disponible en <http://hdl.handle.net/10486/682520> [Consulta: 26/12/2022].
Pérez Leira, Lois, “Pampillón Rodríguez Segundo”, Enciclopedia da Emigración Galega [revista electrónica], disponible en <http://www.enciclopediadaemigraciongalega.com/biografias/pampillon_rodriguez_segundo.htm> [Consulta: 10/09/2022].
Pérez Rodríguez, Mª Antonia, “O labor de Luís Seoane na prensa”, en Rosa Aneiros Díaz, Xosé López García, Marta
Pérez Pereiro y Víctor F. Freixanes (coords.), Xornalistas con opinión. 20 biografías, Vigo, Editorial Galaxia, 2007, págs. 323-338.
Ruiz, Mariana, “El 90% de los registros del Arquivo Sonoro de Galicia procede de Argentina”, Galicia en el mundo [revista electrónica] (20-04-2009), disponible en <https://www.cronicasdelaemigracion.com/articulo/galicia/registros-arquivo-sonoro-galicia-procede-argentina/20090420150009016126.html> [Consulta: 29/11/2022].
Touriñán Morandeira, Laura, Marcial del Adalid (1826-1881): biografía, catalogación de su obra musical y su vinculación con la creatividad cultural socio identitaria, tesis doctoral inédita, Santiago de Compostela, Universidade de Santiago de Compostela, 2020 [en línea], disponible en <http://hdl.handle.net/10347/24166> [Consulta: 26/12/2022].
Valle Pérez, Carlos (coord.), Sociedad Coral Polifónica de Pontevedra: 75 aniversario da súa fundación (1925-2000), Pontevedra, Deputación de Pontevedra, 2000.
Vázquez-Monxardín Fernández, Alfonso, “Estado actual dos fondos sonoros en Galicia”, en Cristina Pujales (coord.), O son da memoria. Actas II, Santiago de Compostela, Consello da Cultura Galega, 2004, págs. 255-272.
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Consejo Superior de Investigaciones Científicas (CSIC)

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución 4.0.
© CSIC. Los originales publicados en las ediciones impresa y electrónica de esta Revista son propiedad del Consejo Superior de Investigaciones Científicas, siendo necesario citar la procedencia en cualquier reproducción parcial o total.
Salvo indicación contraria, todos los contenidos de la edición electrónica se distribuyen bajo una licencia de uso y distribución “Creative Commons Reconocimiento 4.0 Internacional ” (CC BY 4.0). Consulte la versión informativa y el texto legal de la licencia. Esta circunstancia ha de hacerse constar expresamente de esta forma cuando sea necesario.
No se autoriza el depósito en repositorios, páginas web personales o similares de cualquier otra versión distinta a la publicada por el editor.







